16 Ekim 2009 Cuma tarihinde 27378 sayı ile Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “YATAKLI SAĞLIK TESİSLERİNDE ACİL SERVİS HİZMETLERİNİN UYGULAMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLİĞ”, Türkiye Acil Tıbbı için çok önemli ve yerinde bir gelişmedir. Çok ciddi bir yeniliktir. Önemli bir boşluğu dolduracaktır. Bazı eksiklikleri olsa da bunun önemli bir başlangıç olduğunu kabul etmeliyiz.
Bu Tebliğ Türkiye’de bir ilktir. Acil tıp konusunda dünyada çok önemli yer tutan Amerikan Acil Hekimleri Birliği, Amerikan Acil Tıp Akademisi ve Avrupa Acil Tıp Birliği gibi hatırı sayılır kurumlar bile bu standartları kendi ülkelerinde devletlere, hükümetlere bu şekilde kabul ettirebilmek için uzun süre emek harcamışlardır.
Olumlu tarafları çoğunlukta olmakla beraber, Tebliğ’de bazı çok önemli eksiklikler ve yanlışlıklar olduğu gerçeğini kabul etmeliyiz:
Öncelikle, acil servislerin yaşayan alanlar olduğu ve “insan” faktörü unutulmuştur. Fiziksel özellikler tanımlanırken bu konu atlanmıştır. Acil servisler, insanların insanlara hizmet verdiği, çalışma koşullarının son derece zor olduğu alanlardır. Tebliğe bakıldığında hekimlerin, hemşirelerin çalışma koşulları, dinlenme odaları gibi insani unsurlar atlanmıştır. Hasta yakınlarının kafeteryaları, anons sistemi, oto parkları, güvenliği gibi konular ne kadar önemliyse, bu insanlara hizmet sunacak olan ve üstelik 24 saat sürekli çalışacak olan insanların da mutlaka düşünülmesi gerekirdi.
Tebliğ’de yer almayan adli olguların nerede ve nasıl bakılacağı, çocuk acil olguların, çocuk acil servislerinin sözünün bile edilmemesi de düşündürücüdür.
Tebliğ’de Seviye III acil servislerde çok önemli bir yenilik göze çarpmaktadır. Her branş için ayrı bir odadan söz edilmektedir. Bu oda kadın-doğum olguları için düşünülebilir ve gereklidir. Ancak, göz, kulak-burun-boğaz, kardiyoloji için ayrı bir odanın tahsis edilmesi düşünülemez. Böyle olunca, acil servis, birçok branşın hastalarının ayrı olarak düşünülüp bakıldığı bir merkez haline getirilmektedir. Hastanedeki tüm branşların acil serviste ayrı bir oda alması düşünülemez. Bu yolla yeni-minyatür bir hastane oluşturulmak istenmektedir. Oysa asıl önemli olan acil hastalarımızın en iyi ve doğru tedaviyi, bakımı nasıl alacaklarının belirlenmesidir. Bunu yaparken de kaynaklarımızı en iyi ve doğru şekilde kullanmaya dikkat etmeliyiz. Göz ünitesi zaten hastanede vardır. Buna gereksinim duyulduğunda hangi saatte olursa olsun hastamızı bu alana götürebiliriz. KBB koltuğu zaten hastanede vardır ve bunun bir yenisini daha acil servise koymak hiç de ekonomik değildir. Aynı mantıkla bakıldığında, acil servis bir yoğun bakım ünitesi veya ameliyathane de değildir. Zaten hastanede bu iki birim için de yeterli alan vardır.
Tebliğe göre önemli bir başka yenilik de triyaj uygulaması ve renkler konusundadır. Burada da ciddi bir hata yapılmaktadır. Tebliğ’de anlatılan ve tanımlanan, afetlerde kullanılan triyaja işaret etmektedir. Oysa acil servislerde uygulanan triyaj çok farklıdır. Standart acil servis triyajı daha ciddi hastaların daha hızlı tanımlanması ve tedavilerinin hızlı başlanılmasını hedefler. Acil servisin renklendirilmesi ve hastaların triyajının buna göre yapılması bilindik bir uygulama değildir. Bu aslında afetlerde alanda yapılan uygulamadır. Bilindiği üzere afetlerde uygulanan triyaj ile acil servis girişinde uygulanan triyajın amacı birbirine tamamen zıttır. Acil servis girişinde triyaj görevlisi tarafından hastanın başvuru şikâyeti öğrenilir, basit anamnezi alınıp vital bulguları değerlendirildikten sonra aciliyetine göre ilgili bakım birimine alınır, doktoruna teslim edilir veya bekleme salonunda bekletilir.
Tebliğe göre belki de en güzel ve hastalarımızın yararına olan yenilik, yatışına karar verilen hastanın klinikte boş yatak bulunmaması halinde boş yatak bulunan uygun kliniklerden birisine yatırılması ve acil serviste kliniklere yatış bekleyen acil hastalara yatış önceliği tanınmasıdır. Bu, özellikle eğitim hastaneleri başta olmak üzere acillerde hastaların uzun süre yatmayı beklemesi sorununu çözecektir.
Son söz
16 Ekim 2009 Cuma tarihinde 27378 sayı ile Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren YATAKLI SAĞLIK TESİSLERİNDE ACİL SERVİS HİZMETLERİNİN UYGULAMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLİĞ, acil tıp alanında çok önemli ve yerinde bir gelişmedir. Bu yenilik önemli bir boşluğu dolduracaktır. Bazı eksiklikleri olsa da, bunun önemli bir başlangıç olduğunu kabul etmeliyiz. Elimizden geldiğince bu Tebliğe sahip çıkmalı ve daha iyi hale gelmesi için çalışmalıyız. |
