|
Türk Radyoloji Derneği, sadece acil tanı ve tedavinin uygulanabileceği durumlarda nöbet tutabilen ve bunun dışında herhangi bir nöbet uygulamasına tabi olmayan radyoloji uzmanlarına getirilen idari nöbeti hukuka aykırı buldu. Dernek, konuyla ilgili çok sayıda Danıştay kararı olduğuna dikkat çekti
Fatma Ergüzeloğlu / Ankara
Türk Radyoloji Derneği (TRD), Bakanlıklarca yayınlanan düzenlemeler kapsamında, radyoloji uzman hekimlerinin nöbet ve benzeri çalışma düzenlerine ilişkin üyelerinden gelen soruları yanıtladı. Açıklamalarda, özel sağlık personelinin günde en fazla 7,5 saat, kamu sağlık personelinin mesailerininse haftalık 45 saat olduğu belirtilerek, diğer sağlık personeli için getirilen idari nöbet uygulamasının radyoloji çalışanları için geçerli olmayacağı vurgulandı. Buna göre radyoloji uzmanları sadece acil tanı ve tedavinin uygulanabileceği durumlarda nöbet tutabilir.
TRD’den yapılan açıklamada, Devlet Memurları Kanunu uyarınca memurların çalışma sürelerinin genel olarak 40 saat olduğu belirtilerek, Kanun’da 40 saatlik genel çalışma süresinin istisnasına yer verildiği vurgulandı. 31 Aralık 1980 tarihli Sağlık Personelinin Tazminat ve Çalışma Esaslarına Dair Kanun’da da sağlık personelinin çalışma süresinin haftalık 45 saat; yarı zamanlı çalışanlar bakımından ise 40 saat olarak belirlendiği ifade edildi.
Nöbetin ertesi günü görev yok
Kamuda çalışan hekimlerin nöbet uygulamalarına ilişkin ayrı bir düzenleme olup olmadığı yönündeki soruya şöyle yanıt verildi:
“Kamuda çalışan hekimlerin sadece nöbet hizmetlerini düzenleyen özel bir düzenleme bulunmamakta ise de nöbet hizmetlerinin genel çerçevesi Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Bu Yönetmelik’in 41. maddesine göre nöbet; sabah saat sekizden ertesi gün saat sekize kadar geçen süreyi kapsamaktadır. Yine aynı maddede nöbet tutan personele; ertesi gün görev verilmeyeceği, kurum içinde veya evinde dinlendirilmesi için hizmeti aksatmamak ve çağrılara uymak kaydıyla izin verilebileceği, hafta tatillerinde ve resmi tatil günlerinde nöbet tutanlara hizmeti aksatmamak kaydıyla diğer iş günlerinde nöbet süresi kadar izin verilebileceği ifade edilmiştir.”
Yine aynı Yönetmelik’in 42. maddesinde nöbetlerin acil, branş, icap ve normal nöbet olmak üzere dört gruba ayrıldığı ve acil ve branş nöbetlerinin hastanenin türüne, iş durumuna, personel mevcuduna, hizmetin gereklerine göre baştabip tarafından tespit edilecek şekilde düzenleneceği belirtildi.
Günlük çalışma süresi 5 saat
Sadece radyasyonla çalışanlara yönelik özel düzenlemelerin olup olmadığına ilişkin yöneltilen bir soruya, “Radyasyon kaynakları ile çalışanlara ilişkin genel düzenlemelerin yanı sıra özel düzenlemeler vardır ve bu düzenlemelerde çalışma şartları ve süreleri genel düzenlemelerden farklı bir şekilde düzenlenmiştir” denildi.
Hâlen yürürlükte olan 3153 sayılı Radyoloji, Radyum ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun ve bu Kanun’un 3. maddesine dayanılarak çıkarılan Radyoloji, Radyom ve Elektrikle Tedavi Müesseseleri Hakkında Tüzük’ün 21. ve 22. maddelerinde; radyoloji çalışanlarının günlük çalışma sürelerinin 5 saat olduğu ve radyoloji çalışanlarına gece uykularını ihlal edecek iş verilemeyeceği hüküm altına alındığı vurgulandı. 3153 sayılı Kanun ve Tüzük’te nöbetle ilgili ayrı bir düzenleme getirilmemiş olmasına karşın Tüzük hükmünün nöbet hizmetinin 24 saat kesintisiz bir hizmet olduğu dikkate alındığında hukuken radyoloji çalışanlarına nöbet tutturulamayacağı anlamının açığa çıktığı belirtildi. Bu konuda alınmış Danıştay kararları anımsatıldı.
Kamuda haftalık çalışma süresi 45 saat
8 Ekim 2007 tarihli Radyasyon Kaynakları ile Çalışan Kamu Sağlık Personeli Hakkındaki Genelge ile radyasyon kaynakları ile çalışan kamu sağlık personelinin mesailerinin 45 saat olarak, 2368 sayılı Kanun’un 4. maddesinden yararlanarak yarı zamanlı çalışanlar bakımından ise 40 saat olarak belirlendiği kaydedildi.
Acil nöbet 9 saati geçemez
Söz konusu Yönetmelik’e göre, sağlık personelinin günlük mesaisi, radyoterapi birimlerinde acil hasta yükünün karşılanabilmesi ve hiperfraksiyone tedavi şemalarının uygulanabilmesi için; radyoloji ve nükleer tıp birimlerinde acil tanı ve tedavinin uygulanabilmesi için vardiya veya nöbet şeklinde düzenlenebilecek.
TRD, Yönetmelik’in bu hükmünün radyasyonla çalışan sağlık personeline ilişkin vardiya veya nöbetin, sadece radyoloji / nükleer tıp birimlerinde ve sadece acil tanı ve tedavinin uygulanabileceği durumlarda geçerli olacağını bildirdi. Acil nöbet uygulaması yapılması durumunda ise; çalışanların günlük çalışma süresinin 9 saati, haftalık çalışma süresinin ise 45 saati aşmaması, nöbetlerin vardiya şeklinde düzenlenmesi ve nöbete tabi tutulan personelin nöbet hizmetinin izinle karşılanmasının hukuken zorunlu olduğu anımsatıldı.
Acil tanı ve tedavide nöbet söz konusu
Radyoloji uzmanlarına yönelik sadece acil tanı ve tedavinin uygulanabileceği durumlarda nöbet uygulamasına gidilebileceği belirtildi. Genelge’de, bunun dışında herhangi bir nöbetin söz konusu olmadığı bildirildi. 6 Ekim’de yayımlanan Yönetmelik ile radyoloji çalışanları için ayrıca sınırlayıcı düzenlemeler yapıldığı anlatıldı. Bu nedenle de radyoloji çalışanlarına genelde sağlık personeli için ortak düzenlemeleri içeren Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’nde öngörülen çalışma süreleri ile nöbet türlerinin uygulanamayacağı vurgulandı.
İdari nöbet aleyhinde Danıştay kararları var
TRD, “Hâlen 8 Şubat 2006 tarih ve 2098 sayılı 2006/10 Branş Nöbeti Genelgesi kapsamında idari nöbete tabi tutulmaktayım. Sağlık Bakanlığının idari nöbete ilişkin olarak yeni bir Genelgesi var mı?”şeklindeki soruyu şöyle yanıtladı:
“Branş Nöbeti, Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’nde sadece eğitim ve araştırma hastanelerinde, servis hastalarına verilecek hizmetin sürekliliğinin sağlanması amacıyla tutulması gereken bir nöbet olarak belirtilmesine rağmen Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan 8 Şubat 2006 tarih ve 2006/16 sayılı Genelge ile genel hastaneler için de branş nöbeti uygulamasının yapılması gerektiği ifade edilmiştir. Bu Genelge’de yer alan ‘Acil nöbetine giren uzman hekimler dışında kalan branşlardaki uzman hekimler (FTR, cildiye, biyokimya, radyoloji vb) idari nöbete dahil edileceklerdir’ ibaresine dayanılarak da sağlık kuruluşlarında nöbetler düzenlenmiştir. Ancak Genelge’nin 2006 yılında yayımlandığı dönemde radyasyonla çalışan sağlık personelinin tabi oldukları özel düzenlemelerdeki çalışma sürelerinden fazla çalıştırılmalarını, bu personele çeşitli idari görevler verilmesi işlemlerini hukuka aykırı bulan çok sayıda Danıştay kararı bulunmaktadır.”
İdari nöbet uygulaması yanlış
TRD, idari nöbetin radyoloji uzmanlarına hiçbir biçimde uygulanamaması gerektiğini belirterek, Yönetmelik’in Genelge’ye göre üst norm olduğunu anımsattı. Ayrıca Sağlık Bakanlığı tarafından radyasyonla çalışan sağlık personelinin nöbet uygulamalarına ilişkin olarak yayınlanmış yeni bir uygulama yazısı bulunmadığı açıklandı.
Özel kurum çalışanları için durum nasıl?
Özelde çalışan radyoloji uzmanı hekimler için çalışma saatlerinin nasıl düzenlendiğini soran bir özel kurum hekimine verilen yanıtta, özel sağlık kuruluşlarında çalışan sağlık personeli için çalışma sürelerinin 4857 sayılı İş Kanunu’nda düzenlendiği belirtildi. Kanun’da haftalık çalışma sürelerinin en çok 45 saat olarak düzenlendiği belirtilerek, “Kanun’un bu hükmünde sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça haftalık çalışma süresinin işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanacağı, tarafların anlaşması halinde ise günde 11 saati aşmamak koşulu ile haftanın çalışılan günlerine farklı şekilde dağıtılabileceği düzenlenmiştir. Bu hâlde de çalışanların iki aylık çalışma sürelerinin toplamının normal çalışma sürelerini aşamayacağının altı çizilmiştir” denildi.
Özelde çalışma süresi azami 7.5 saat
Açıklamada, 45 saatlik uygulamanın genel çalışma saati uygulaması olmadığı, İş Kanunu uyarınca günde 7,5 saat veya daha az çalışılması gereken işlerde fazla çalışma yaptırılmasının yasaklandığı belirtildi. Söz konusu madde kapsamında radyasyonla çalışan sağlık personelinin Sağlık Kuralları Bakımından Günde Ancak 7,5 Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkında Yönetmelik hükümlerine tabi olduğu vurgulandı. Bu Yönetmelik uyarınca radyoaktif ve radyoiyonizan maddelerle yapılan işlerin günde azami 7,5 saat çalışılabilecek işler arasında sayıldığı belirtildi. Bu Yönetmelik’te de nöbet veya vardiya şeklinde bir çalışmanın yapılabileceğine ilişkin bir hüküm olmadığı, ancak, radyasyonla çalışan özel sağlık personelinin günde en fazla 7,5 saat çalışabileceği ve personelin daha fazla çalıştırılamayacağı ifade edildi.
9 saatlik mesai Danıştay’da görüşülecek
Türk Tabipleri Birliği, Türk Radyoloji Derneği, Türk Medikal Radyoteknoloji Derneği ve Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası üyeleri, radyoloji çalışanlarının çalışma sürelerinin aşağı çekilmesi konusunda Sağlık Bakanlığı önünde toplandılar. Bakanlığın çalışma sürelerini günlük 9 saate çıkartan düzenlemesine karşın önümüzdeki günlerde Danıştay'da görüşülecek olan davaya dikkat çeken sağlık çalışanları, hastanelerde mevcut risk faktörleri yanı sıra iyonizan radyasyona maruz kaldıklarını ifade ettiler. Radyasyonun biyolojik etkilerinin başlaması için eşik değerinin olmadığını, dolayısıyla küçük dozlarda dahi kanser riskinin artabildiğine dikkat çeken sağlık çalışanları, iyonizan radyasyonda doz faktörünün yanı sıra zaman faktörünün önemli rol oynadığına işaret etti.
TAEK 37 kişiyle iş başında
Radyoloji departmanlarının ruhsatlandırma ve lisanslamasını yapan kuruluş TAEK’in 37 personelle yurt genelinde hizmet verdiğini belirten sağlık çalışanları, cihaz lisansının 5 yılda bir verildiğini ve buna karşın kalibrasyonların ve doğruluk testlerinin yapılmadığını bildirdi. Açıklamada, Türkiye’de bir röntgen teknisyenine düşen hasta sayısının 10 bin 563, İngiltere’de 3 bin 48, Hollanda’da 3 bin 330, Almanya’da 2 bin 711, Fransa’da 2 bin 857 kişi olduğu belirtildi. Ayrıca radyoloji çalışanlarına yapılması yasal zorunluluk olan sağlık taramalarının yapılmadığı ifade edilerek, günlük 9 saatlik mesainin uluslararası anlaşmalara ve insan haklarına aykırı olduğu kaydedildi.
|
