YAZARLAR

Tüm Yazarlar

“Otorite Merkezli” ve “Hastaerkil” Hasta-Hekim İlişki ModeliProf. Dr. Erol ÖZMEN

Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Öğretim Üyesi

Prof. Dr. Erol ÖZMEN

02.12.2013, Pazartesi

Tüm Yazıları

Ülkemizde hasta-hekim ilişkileri incelendiğinde, bilinen hasta-hekim ilişki modellerine son yıllarda “otorite merkezli hasta-hekim ilişkisi” ve “hastaerkil hasta-hekim ilişkisi modeli” olmak üzere iki yeni hasta-hekim ilişkisi modeli eklendiği görülmektedir. Bu iki modelin literatürde nasıl tanımlanacağı konusuna katkıda bulunmak için modelin nasıl geliştiğini incelemekte yarar olduğunu düşünüyorum. 

 

Sağlık kurumlarında verilen hizmetin değerlendirilmesinde hasta ve yakınlarının şikâyetlerinin dikkate alınması gerekli ve önemli bir yaklaşımdır. Ancak ülkemize bakıldığında şikâyet değerlendirme süreçlerinin gerektiği biçimde işlemediği, doğrudan hekimi suçlu görme anlayışı içinde yürüdüğü görülmektedir. Bu nedenle ülkemizde son zamanlarda bazı hastaların talepleri hasta hakları çerçevesinden çıkarak,  “İstediğimi istediğim zaman yaptırırım.” anlayışına dönmüş durumdadır.

 

Nitekim poliklinikte sırasını beklerken 10-15 dakikalık gecikme bile bazı hastalar için şikâyet nedeni hâline gelmiş durumdadır. Hasta şikâyetlerinin herhangi bir süzgeçten  geçirilmeksizin işleme konması, hekimlerde kendini güven içinde hissetme gereksinimini derinden sarsmaktadır. Kurumsal ve sağlık sisteminden kaynaklanan sorunların hastaya yetkililer tarafından açıklanması yerine, yaşanan sorunun ana sorumlusunun hekim olduğu izlenimi yaratacak biçimde hareket edildiği gözlenmektedir.

 

Hele gücü elinde tutan birine şirin görünmek amacıyla hastanın talebinin karşılanması için hekime baskı yapıldığında ya da talep karşılanmadığında bir disiplin işlemi başlatılması söz konusu olduğunda güven sarsılması öfkeye dönüşmektedir. Gücü elinde tutanların ise her şeyi kendileri için bir hak olarak görmeleri ve taleplerinin kayıtsız koşulsuz “seçmenin ya da “yakının memnun edilmesinin beklemesi öfkenin katlanmasına neden olmaktadır. Atamalarda en önemli ölçütün ”bizden olma” ya da “bir yetkilinin yakını olma” olması, öfke yanında onulmaz bir çaresizlik duygusu yaratmaktadır.

 

Haksız bir suçlama ile karşı karşıya kalan hekimin “gönlünü almaya” yönelik hiçbir girişimde bulunulmaması hekimin mesleğine ve kurumuna küsmesine yol açmakta ve kurumsal aidiyet duygusunu yok etmektedir. Hekimin itibarını sarsacak bir suçlamada bulunan hasta ve hasta yakınlarına hak ettikleri cezaları alması için gerekli adımların atılmaması bir yandan hekimi baskı altına almakta bir yandan da hasta ve hasta yakınlarında şikâyet etme davranışının pekişmesine yol açmaktadır.

 

Hekimlik esas olarak bir gönül işidir. Mecburiyetlerle ya da mecbur tutmalarla yürütülmesi mümkün değildir. Yürütülüyor gibi görünse bile bu olsa olsa görünüştedir. İş yaşamından memnun olmayan, merhamet duygusunu kaybeden ve işini mecburiyet hissi ile yürüten bir hekimin iyi hekimlik yapabileceği düşünülemez. Nitekim bu iki modelin yansımaları olarak hekimlerin zorlu ve riskli girişimlerden kaçınmaya ve merhamet duygularını ciddi biçimde sorgulamaya başladıkları görülmektedir.

 

Literatüre geçmeye aday iki yeni modelin sağlık hizmeti sunumuna güncel yansıması hekimlerin iş yaşamındaki memnuniyetsizliğinin artması şeklindedir. Fakat bunun giderek basit bir memnuniyetsizlik olmaktan çıkıp mesleğine küsme ve mesleki tükenmişlik boyutuna ulaştığı açık olarak görülmeye başlanmıştır. Yakın zamanda daha da yaygınlaşacak gibi görünen başka bir sonuç ise hekimlerin zorlu ve riskli hastaların tedavisinden kaçınacak olmalarıdır.

Yorum yazmak için tıklayınız

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan Medimagazin veya medimagazin.com.tr sorumlu tutulamaz.

People
1
1) a.u (uz.dr)
12.12.2013 22:52:53
emeğimi, vicdanımı ve ruhumu teslim etmeye yemin ederek girdiğim mesleğimde geldiğim son nokta: HERKESİN CANI CEHENNEME. şayet hayır işleyeceksem bu topraklardan bu coğrafyadan ve bu halktan uzak herhangi bir yerde bedavaya bile hasta bakabilirim ama bu ülkede yolda can çekişen birisini görsem dahi asla bakmayacağım.. yeni yasayla lütfedip acil durumlarda köleliğime onay verenlere duyurulur.. hele size asla!!! mümkünse bende arabamla üzerinizden geçerim.....en azından siz halktan hıyar duası alırken bende meslektaşlarımdan hayır duası alırım......
People
0
2) Mücahit Altuntaş (iç hastalıkları uzmanı)
04.12.2013 11:35:16
Toplumda ilişkiler dengeli olursa , şeffaf olursa , akılcılık , sorgulayıcılık sahiplenme olursa bu derece hegomonik ,akıldışı tutumlar dengeyi bulur.

Hekimlere sağlık çalışanlarına dayanışma ve iş düşüyor.

Hekimler ve sağlık personeli mevcut sağlık sistemini ve yaptıkları işin akılcılığını , kalitesini , hasta hekim ilişkisini ve siyasi yada kar tekelelerinin hegomonyası üzerine daha bilinçli , örgütlü davranma tutumunu meslek odası dayanışması , yada sağlık çalışanlarının sağlığı adına takınmalı.

Son on yıl dış yada kendi içiimzdeki zorlanmalarla hasta hekim ilişkileri sağlıkta kalite , insan insana iletişim tepetakla olmuştur.

Sağlık erkinini bu tutumu beyhudedir.KAra ve cuz emeğe yönelik tutmdan vazgeçmek gerekmektedir.Bu ülkeye çok zarar vermektedir.

Sizin anlattığınız ve anlattığım bu durum ve sorunların daha çok paylaşılarak , herkesin bir an önce görmesini kolaylaştırmak , bu anlayışın " biran önce "tasfiye edilmesi ve yeni bir sağlık sistemi , siyasi ve hegomonik değil akılcı , şeffaf, birçok kurumsal yapı tarafından denetlenen niteliğin ön planda olduğu bir sağlık ortamı yaratılmadır.

Güzel yazınız için teşekkür ederim.

Saygılarımla.
Dr.Mücahit Altuntaş iç hastalıkları uzmanı
People
1
3) a.k (dr)
03.12.2013 13:49:31
aynen yazdığınız gibi hocam. emekliliğime 3 kala başka hiçbir guvencim olmamasına ragmen,yöneticinin aynen sizin bahsettiğiniz gibi olması, beni hem mesleğe soguttu. acillerde prt hekim olmak tükenmişliği doya doya yaşamanın başka bir yoludur.istifa ettim. daha az riskli iş bakıyorum. bu yaaştan sonra
Yazarlar
SON HABERLER
#MedimagazinHİT (HAFTALIK)
#MedimagazinHİT (AYLIK)
ETKİNLİKLER
TarihEtkinlikKategoriYer