YAZARLAR

Tüm Yazarlar

Davranışların Sağlık Harcamasına EtkisiDr. Mehmet DEMİR
Dr. Mehmet DEMİR

14.09.2009, Pazartesi

Tüm Yazıları
Son ayların popüler gündemi, artan sağlık harcamaları. Kendi mecrası içinde sağlık harcamalarının zaten artacağını ve bunun da yanlış olmadığını, ancak kaynakların da doğru kullanılması gerektiğini düşünüyoruz. Herkes pür dikkat bu konuya odaklanmış durumda. Sağlık harcamaları baskısına karşı yöntem arayışları sürdürülüyor. Bu yazıda çok tartışmadığımız “davranış” değişikliklerinin sağlık harcamaları üzerine etkisini dile getirmeye çalışalım.
Türk Dil Kurumu sözlüğünde “davranış”, bir toplumda ya da toplumsal kümede genellikle alışkanlık durumuna gelen ve saymaca olan, görece tek biçimli bir eylem türü olarak tanımlanıyor. Sağlıkla ilgili her şeyde, hastaların, sağlık çalışanlarının, tedarikçilerin ve ödeyicilerin, yani tüm tarafların alışkanlık haline gelen davranışları sağlık harcamaları için de belirleyici olmakta. Kabaca kötü olarak sınıflandıracağımız birçok davranış şekli gereksiz sağlık harcamasına neden olabilmekte. Davranışların doğru şekilde değiştirilmesi, sağlık reformlarının başarılı şekilde uygulanması ve gereksiz sağlık harcamalarının kontrol altına alınması için kritik öneme sahip.

Davranışları değiştirmek için daha çok baskı içeren yöntemler yanında daha kabul edilebilir yöntemler de kullanılabilir. Yasaklamalar, kısıtlamalar, teşvikler ve ikna yolu ile davranışlar değiştirilebilir. Davranış değişikliklerinin sağlanması ne kadar güç ve uzun vadeli olsa da, değişim sağlandıktan sonra maliyeti olmayan uzun süreli faydalar ortaya çıkar.

Birçok araştırma, yaşam şeklinde ve davranışlardaki doğru değişikliklerin, sağlığın güçlendirilmesinde ve halk sağlığında büyük ilerlemelerin kaydedildiğini gösteriyor. Araştırmalar alkol ve sigara tüketmeyen, egzersiz yapan ve her gün birkaç porsiyon meyve ve sebze tüketenlerin bu davranışlardan hiçbirini yapmayanlara göre ortalama 14 yıl daha uzun ve sağlıklı yaşadıklarını gösteriyor. Prof. Dr. Nusret Fişek, sağlık eğitiminin önemini anlattığı yazısında, “Olumlu bir sağlıklı çevre oluşturmak için bu konuda halkı eğitmek ve davranışını değiştirmek tesisler kurmaktan daha önemlidir.” diyor. Her arabaya binişimizde emniyet kemeri kullanma konusundaki davranış şeklimiz binlerce trafik kazasındaki ölüm ve sakatlık oranını düşürüyor. Modern dünyanın en ciddi sağlık sorunu olarak görülen obezite ile mücadelede en etkin yol davranış değişikliği değil midir? Yaşam tarzı davranışları direkt olarak kişinin sağlık düzeyini etkiliyor. Davranış değişikliklerinin, kişinin direkt sağlık düzeyine etkisi olduğu gibi, kısa ve uzun vadede sağlık harcamaları üzerine de etkisi olacaktır.
Diğer taraftan kişilerin hastalanmalarını müteakiben doktora başvurma zamanı, yeri ve şekli konusundaki doğru davranış değişiklikleri de sağlık harcamasına etki edecektir. Kişilerin tedavi amaçlı bu davranış şekli ve sonuçları ülkemiz pratiğinde önemli konu başlıklarından biridir.

Özellikle, acil olmayan hastalıklarda ilk başvurunun yapıldığı sağlık hizmet basamağı önemli bir davranış şeklini ifade etmektedir. Vatandaşımızın bu konudaki davranış kalıbı, hizmeti en üst basamaktan alma şeklindedir. Bu davranış değişikliğine yönelik bir süre önce ülke olarak bir tecrübeyi de yaşadık. Aile hekimliğinin pilot olarak uygulandığı dört ilimizde ikinci ve üçüncü basamağa aile hekiminden sevk almadan gidilememesi konusunda getirilen yasaklamalar ve kısıtlamalar maalesef davranış değişikliğini sağlayamadı. Belki bu konuda ikna ve teşvik mekanizmaları etkili olabilecekti. Vatandaşın bu konuda eğitim ve bilgilendirmeler yolu ile ikna edilmesi ve ters teşvikler konularak sevk almadan üst basamağa gitmesi durumunda katılım payı ödemesi daha kolay ve gönüllü olarak davranışları üzerinde değişikliklere neden olabilecektir.

Diğer bir davranış kalıbı da, hastaların ileri teknoloji teşhis ve tedavi yöntemlerinin kullanılması ve her muayenenin reçete ile sonuçlandırılması konusunda hekimlere baskı uygulamalıdır. Bu davranış sonucu oluşan baskı, profesyonel olsalar da hekimlerin teşhis ve tedavi seçeneklerini etkileyerek daha maliyetli bir sağlık hizmetini ortaya çıkarmaktadır.

Hasta davranışları gibi sağlık çalışanlarının davranışları da sağlık harcamaları üzerinde etkili olmaktadır. Hekimlerin cerrahi veya medikal tedavi seçenekleri, uygulama rehberlerine ve tedavi protokollerine uyumları, hastanın sevk edilmesi, yatarak veya ayaktan tedavi seçenekleri ve reçete yazma konusundaki davranışları sağlık harcamasına yön vermektedir. Profesyonel bir şekilde çalışan hekimlerin davranışlarını doğru bir şekilde oluşturmaya yönelik birçok seçenek bulunmakta. Klinik rehberlerin geliştirilmesi, uzmanlık derneklerinin doğru davranışlar üzerine etik çalışmaları ve teşvik mekanizmaları birkaç davranış değiştirmeye yönelik seçenek olarak sayılabilir. Hekimler üzerine bu şekilde pozitif davranış değişiklikleri yanında ilaç ve malzeme konusunda negatif davranış değişiklikleri de teşvik edilebilecektir.

Sağlık bütçesinin etkin kullanması için, herkesin davranışlarının iyi şekilde geliştirilmesi doğru ve kolay bir yöntem değil midir?
Yorum yazmak için tıklayınız

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan Medimagazin veya medimagazin.com.tr sorumlu tutulamaz.

Bu konuya yorum yazılmamıştır.
Yazarlar
SON HABERLER
#MedimagazinHİT (HAFTALIK)
#MedimagazinHİT (AYLIK)
ETKİNLİKLER
TarihEtkinlikKategoriYer