YAZARLAR

Tüm Yazarlar

“Kadın” Doktor mu, “Bayan” Doktor mu? Prof. Dr. Yasemin BALCI

Muğla Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Öğretim Üyesi

Prof. Dr. Yasemin BALCI

17.01.2011, Pazartesi

Tüm Yazıları

Bu sayıda bir kadın akademisyen olarak “kadın” ve “bayan” kelimelerinin kullanımı üzerinde durmak istiyorum. Önce kelimeleri Türkçe derslerinden bildiğimiz üzere eş anlamlı ve karşıt anlamlı şeklinde karşılaştıralım. Buna göre, “kız” sözcüğünün karşılığı “oğlan”, “kadın” sözcüğünün karşılığı “erkek”, “karı” sözcüğünün karşılığı “koca”, “bayan” sözcüğünün karşılığı da “bay”dır. Ama günlük kullanımda, “bayan” sözcüğünün kullanıldığı pek çok yerde karşılık olarak “bay” sözcüğünün kullanılmadığını biliyoruz.

 

Sıklıkla “bayanlarımız”, “bayan doktorlarımız”, “bayan öğretmenlerimiz” diyen kişilerin buna karşılık “baylarımız”, “bay doktorlarımız”, “bay öğretmenlerimiz” demediğini herkes bilir.

 

Peki, “oğlan” çocukları ne zaman “erkek” olmaktadır? Sünnet olunca mı, ilkokulu bitirince mi, evlenince mi? Kız çocukları ne zaman kadın olmaktadır? İlk adet gördüklerinde mi, lise ya da üniversiteye başladıklarında mı yoksa evlenince mi? Bu sorulara yanıt ararken çifte standartlı bir yaklaşımımız oldu mu? Ne dersiniz? Normalde “erkek” kelimesini kullandığımız her duruma karşılık “kadın” kelimesinin kullanılması beklenir. Bir makalede temel demografik verileri sunarken cinsiyet dağılımını “erkek” ve “bayan” diye ayırmayız, “erkek” ve “kadın” olarak sunarız. Çünkü bilimsel yaklaşım budur. Buna rağmen örneğin; üniversite düzeyindeki öğrencileri cinsiyetlerine göre tanımlarken “erkek” öğrencilere karşılık “kız öğrenci” ya da “bayan öğrenci” diye tanımlamanın altında yatan nedir? Yoksa “kadın olmak”, “bekâret kaybı” ya da evli olmakla mı özdeşleştirilmektedir? “Kadın” kelimesi, ayıplı ve aşağılama içeren bir algılamaya mı neden olmaktadır? Niye “kadın” demekten bu kadar korkulmaktadır? Yoksa kadının “kadın” olarak var olmasından mı korkuyoruz? Pek çok kişi, adeta kötü bir şey söylememek için, “kadın”ı daha sevimli, daha kibar hale getirmek için yumuşatarak “bayan” diye hitap ediyor. “Kadın” cinsiyeti için “kadın” demekten ne kadar kaçınılıyorsa aynı yaş grubundaki “erkek”lere de “oğlan” demek küçümseme içeren bir durum ortaya çıkarıyor. Anlaşılır gibi değildir.

 

“Kelimelerin ne önemi var? Niye bunun üstünde duruyorsun?” denildiğini duyuyor gibiyim. Kelimeler, beynimizdeki cinsiyet algılarının dile dökülmüş hali de ondan. Niye bunları Medimagazin’e yazıyorum? Hekimler de dâhil olmak üzere “bayan doktor”, “bayan hemşire” vb. deyip duran pek çok sağlık çalışanı var çevremde. Sonuç olarak kadın kadındır, erkek de erkek. Ek nitelemeler olacaksa, genç kadın - genç erkek, evli kadın - evli erkek, bekâr kadın - bekâr erkek, çalışan kadın - çalışan erkek gibi nitelenebilir. Hiç unutmuyorum, bir keresinde hekim meslektaşlarımdan biri “bayan” dediğinde ona, “Bayan değil kadın demek istedin herhalde” dediğimde, o da  “Tamam işte ben de aynı şeyi söylüyorum, bayan” diye ısrar etmişti. Ayrıca “bayan” kelimesi sadece erkekler tarafından yaygın kullanılan bir kelime de değil, pek çok kadın da “kadın” demek yerine “bayan” diyor. Öyle ki, sınıfta “erkek ve kadın öğrenciler bu konudaki fikirlerini söyleyebilirler mi?” dediğimde, ilk tepki kadın grubundan gelebiliyor. Biz “kadın” değiliz diyorlar. Acaba ne demek istiyorlar? Biz hiç cinsel ilişkiye girmedik, bekâretimizi koruyoruz ya da evli değiliz mi demek istiyorlar. “Kadın” demek kaba oluyor, “bayan” demek daha şık şeklinde açıklama getirebiliyorlar. “Kadın olmak” ayıp bir şey değildir. Kadınlar, “kadın” denilmesinden rahatsız olmamalı, herkes de dili yerinde ve doğru kullanmalıdır. Konuyla ilgili internette pek çok tartışma ve yorum bulmak mümkündür. 

 

Bu sayıda, gündem doğrultusunda yargının iş yükü ve yargılama sürecinin uzunluğunda adli tıp raporlarının rolünü tartışmak yerine kadın mı, bayan mı tartışmasını hekimlere taşımak istedim. Yıllarca, nitelikli adli tıp hizmetleri, yargı sürecine etkisi, yerinde çözümler üretme gibi konuları yazdık, çizdik söyledik. İşe yaramamıştı. Şimdi nasılsa herkes bu konuyu tartışıyor. Ben başka şeyler yazabilirim dedim. Keza kadın hakları çerçevesinde kadın hekimlik ve adli tıpta kadın konuları da başlı başına üzerine pek çok şey yazılıp çizilecek konulardır.  Belki bundan sonraki sayılarda konunun başka yönlerine de ufak dokundurmalar yapabilirim. Sevgi ve dostlukla.

Yorum yazmak için tıklayınız

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan Medimagazin veya medimagazin.com.tr sorumlu tutulamaz.

People
0
1) erol (dr)
21.01.2011 08:46:55
Tabii, yukarda yazılanların hepsi doğru ama asıl doğru toplumun doğru kabul ettiği doğrular maalesef.
People
0
2) Dr. xyz (doktor)
20.01.2011 19:43:17
Kadın sözcüğü daha doğru bir kullanım olur. Anadolu-taşra kökenli insanımız''bayan'' kelimesini kullanmaktadır. Çünkü ''kadın'' seks yapmış dişi anlamını içerir Anadolu'da. Örneğin iç Anadolu'da evlenip de kadın olduğu düşünülen kadınlar birkaç gün sonra kuaföre götürülür ve saçlarına meç yaptırılır. Nedenini sorduğunuzda'' Artık kadın olduğu için '' derler:)

Bakın Anadolu'da bir kasabada çalışırken ben, 8 mart kadınlar gününde birbirlerinin gününü kutlayan iki bekar, 40'lı yaşlarındaki kadına , o devlet dairesinde memur ve amir olan ''yontulmamış'' adamın, ''Siz kadın değilsiniz ki neyi kutluyorsunuz!'' demesine şahit olmuş, ''Öyle birşey söylenir mi kocaman kadınlara '' diyerek ağzının payını vermiş bir kadınım.

Ancak plazalarda, Levent, Nişantaşı, Bağdat Caddesi, Ankara'da ve İzmir'de birkaç semtte geçerli kadına kadın demek. İnsanımızın aklı belinden aşağı olduğu için ''kadın'' denilince algısı seks.

Anglo sakson literatürde hasta tariflenirken ''18 yaşında, beyaz kadın hasta'' diye tariflenir örneğin gelen hasta. Hastanın bacak arasına bakmadan kadına kadın der aklıbaşında, eğitimli insanlar. Ama Türkiye'de bu cehaletle 35 yaşındaki kadına evlenmediği için seks yapmamıştır,olmaz öyle şey:) denilerek ''kız'' denilmektedir hala. Buna en güzel örnek Güzin Abla yazılarıdır. ''Ablacığım ben 28 yaşında çalışan bir kızım'' diye başlayan yazılar yayımlar Güzin Abla. Kız olmak iyidir memleketimde:)))
People
0
3) uzdr (uzdr)
19.01.2011 18:10:19
Kadın hast. ve doğum yerine eskisi gibi Nisaiye dense daha güzel olur bence.
People
0
4) Sinan Bodur (Uzm)
19.01.2011 14:33:22
Zaten doktorluk da artık "aile bütçesine katkı" sağlayan "bayan" mesleği kıvamına geldi.

Tanıdığım çoğu "bayan" doktor artık "bay" meslektaşlar yerine mühendis, işletmeci, yönetici ve hatta esnaf eşleri tercih ediyorlar. Doktor "baylar" ise "öğretmen ve hemşirelerle" evleniyor.

Bilmem sizlerin de dikkatini çekti mi?
People
0
5) Ali Aydın (hekim)
17.01.2011 23:22:18
kadın kelimesi fransızcadaki madam kelimesi ile yani evli olan veya boşanmış olan dişi cinsiyet ile özdeşleşmiş olduğu için ve kız kelimesi ise yine fransızcadaki matmazel kelimesi ile özdeşleşmiş olduğu için ve de kimsenin her nasıl isimlendirilirse isimlendirilsin dişi cinsiyete sahip insanların özel/cinsel hayatı veya yaşı ile ilgili polemige girmeye sabrı/hakkı/cesareti olmadığı için ve ayrıca kimsenin genç bir kıza veya çocuğa kadın deme cesreti olmadığı için bayan kulanılması bence oldukça doğrudur. Benim asıl anlamadığım neden dolayı bayan kelimesi aşağılama olarak algılanıyor. Toplumda hiçbir erkegin bay kelimesinden alınacağını sanmıyorum. Kelimelere anlam katan onlara toplumun yükledigi anlamlardır. oğlan kelimesine kötü bir anlam yüklenmişse bu kötüdür, kız kelimesine kimsenin kötü bir anlam yüklemedigi bilinmektedir. Aslında bu konuyu dilimizde yanlış kullanılan ve bir anda aklıma gelen onlarca kelime ile ile devam ettirebilirim fakat anlaşıldığım zannıyla konuyu kısa kesecegim. bir kelime toplumda hakaret anlamı taşıyorsa ve kelime anlamı çok masumsa(birçok örnek var) o kelime kötü anlamlı kabul edilir. önemli olan toplumun algısıdır. bayan kelimesi sadece bazı orta/ileri yaştaki kadınların rahatsız olduğu bir kelimedir ki neden olduğu hakında en küçük bir fikrim yoktur. saygılarımla
People
0
6) Erdoğan Aslan (Kadın Hast ve Doğum Uzm, Doçent)
17.01.2011 22:19:15
Çok haklısınız hocam. Ben de bu yanlış kullanımları karşıma çıktıkları her yerde düzeltmeye çalışıyorum. Bir Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanı hoca olarak vizitte asistanlarımız bile "35 yaşındaki bayan hasta.... " diye hasta sunmaya başlayınca ilk tepkim bizim kliniğin adını sormak oluyor. "Kadın" kelimesi çirkin ya da kaba olsa idi bizim branşımızın adı da "Bayan" Hastalıkları ve Afedersiniz Doğum branşı olurdu değil mi? :))
People
0
7) Nimet G. (doktor)
17.01.2011 21:05:24
Bizler halkın gözünde "hemşire hanım" ız !
SON HABERLER
#MedimagazinHİT (HAFTALIK)
#MedimagazinHİT (AYLIK)
ETKİNLİKLER
Tarih Etkinlik Kategori Yer
21/09-24/09 Dünya Gastroenteroloji Kongresi 2019 GASTROENT... İSTA
25/09-27/09 4. Ulusal Çocuk Genetik Kongresi ÇOCUK... ANKA
27/09-28/09 1. Marmara Radyasyon Onkolojisi Günleri RADYOLOJİ İSTA
24/09-28/09 28. Ulusal Dermatoloji Kongresi DERMATOLOJİ ANTA
27/09-28/09 TUSYAD 9. Bahar Toplantısı DİĞER İSTA
26/09-29/09 6. KBB de Dört Mevsim Kongresi KULAK-BUR... NEVŞ
26/09-29/09 Uluslar arası Anne ve Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kongresi KADIN... İZMİ