Hekime doğrudan tazminat davası açma devri sona erdi
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2011/4-592E. 2012/25K. Sayılı Kararı Işığında Hekimin Hukuki Sorumluluğunun Değerlendirilmesi
Hekime doğrudan tazminat davası açma devri sona erdi
30 Mart 2012 -

Av. Murat TEZCAN, Medimagazin okurları için yazdı....

 

Giriş

“Tıbbi kötü uygulama” iddiası ile kamu (devlet ya da üniversite) hastanelerinde çalışan hekimlere karşı açılan tazminat davalarında görevli yargı yerinin belirlenmesi konusu yüksek mahkemelerin içtihatlarındaki farklılıklar nedeniyle önemli bir sorun olarak hem hukukçuları hem de davanın muhatabı olan hekimleri fazlasıyla meşgul etmektedir. Görevli yargı yerinin belirlenmesi basit bir usul sorunu gibi görünse de, yargılamada izlenecek sürecin tümüyle değişmesi, hâlihazırda önemli bir sorun olan uzun yargılama sürecinin çok daha fazla uzamasına neden olması konuyu daha da önemli kılmaktadır.

 

Uygulama Açısından Durum Nedir?

Kamu hastanelerinde görev yapan hekimler gerek Devlet Memurları Kanunu, gerek Yüksek Öğrenim Kanunu, gerekse sair mevzuat hükümlerine göre, kamu görevlisidir ve “teminat sistemi” gereğince kamu görevlilerin kişilere verdiği zararlar nedeniyle açılacak davaların niteliği, diğer sorumluluk davalarına göre farklılık arz etmektedir. Anayasa’nın 125. maddesi “İdarenin her türlü işlem ve eylemine karşı yargı yolu açıktır(…) İdare kendi eylem ve işlemlerinden kaynaklanan zararı ödemekle yükümlüdür.” hükmü ile idarenin sorumluluğunu, 129/5 maddesindeki Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabilir.”ifadesiyle de husumetin yöneltileceği tarafı göstermiştir.  Aynı şekilde 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 13. maddesinde ifade edilen “Kişiler kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradıkları zararlardan dolayı bu görevleri yerine getiren personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine dava açarlar.” hükmüyle de Anayasa’nın ilgili hükmü pekiştirilmiştir.

 

Her ne kadar mevzuat açık gibi görünse de hekimlerin tıbbi kötü uygulamaları nedeniyle açılan tazminat davalarında, yaptıkları hizmetin niteliği itibariyle, yargı yerlerinin hekimleri diğer kamu görevlilerinden ayrı bir değerlendirmeye tabi tuttuğunu görmekteyiz.

 

Bu uygulamaya neden olan en önemli husus Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 17.10.2007 tarihli 2007/4-640E. 2007/725K. sayılı kararıdır. Bu karar, mahkemelerin açıkça yanlış yönlendirilmesine neden olmuştur. Söz konusu kararda özetle “Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davalarının, ancak idare aleyhine açılabileceği benimsenmiştir. Ne var ki, bu kural mutlak olmayıp; idari yetkilerin kullanılma alanı ile eş anlatımla, idari işlem ve eylem niteliğini yitirmemiş davranışlar ile sınırlıdır. Özellikle, haksız eylemlerde; kamu görevlisinin, Anayasa'nın bu güvencesinden yararlanma olanağı bulunmamaktadır. Somut olayda, davalının tanı ve tedavide hatalı davrandığı ileri sürülerek tazminat isteminde bulunulmuştur. Şu durumda, açıkça kişisel kusura dayanılmıştır. O nedenle, Anayasa’nın 129/5. maddesi hükmünün göz önünde tutulabilmesi söz konusu değildir.” denildikten sonra adli yargı organlarının, işin esasının incelemesi; hekimin kişisel kusurunun bulunup bulunmadığının araştırmasını ve sonucuna göre bir karar vermesi gerektiği vurgulanmıştır.

 

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun verdiği bu karar nedeniyle adli yargı yerlerinde hekimlere karşı açılan davalarda, davacı tarafın dava dilekçesinde, dava dayanağını hekimin kişisel kusuruna dayandırıyor olması mahkemenin davanın esasına girerek inceleme yapması için yeterli oluyordu. Hatta hekimin bizzat şahsına açılan davanın yanı sıra aynı eylem nedeniyle idareye karşı, idarenin hizmet kusuru nedeniyle açılan davaların da devam ettiği durumlar söz konusu olabiliyordu.

 

Hizmet Kusuru, Kişisel Kusur ve Görev Kusuru Ayrımı Nasıl Yapılmaktadır?

 

Objektif nitelik taşıyan “hizmet kusuru”;  “hizmetin kuruluşu ve işleyişinde ortaya çıkan kusur” olarak tanımlanabilir. Bu kapsamda, tüzel kişiliği olan idari kuruluşlar, gerçek kişiler başka bir deyişle kamu görevlileri tarafından yürütülür. Kamu görevlileri tarafından yapılan kusurlu tutum ve davranışlar,  idareye ve yürüttüğü hizmetlere ilişkin ise idarenin sorumluluğunu gerektirir ve bu nedenle açılan davalarda idari yargı görevlidir.

 

Hizmet kusurunun ayrılmaz bir parçası olan "görev kusuru" ise Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 1997/16E.-1997/15K numaralı kararında doğru biçimde ifade edilmiştir. Şöyle ki  “kişilerin uğradığı zararla, zarara sebebiyet veren kamu personelinin yürüttüğü görev arasında herhangi bir ilişki kurulabiliyorsa ortada görevle ilgili bir durum var demektir.” Öğretide"görev kusuru"olarak tanımlanan bu tür davranışlar, kamu personelinin hizmetten ayrılamayan kişisel kusurları olarak ortaya çıkmaktadır. Bu durum 657 Sayılı Yasa’nın 13.maddesindeki "kişilerin kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradıkları zararlar" ibaresinde ifadesini bulmaktadır.

 

Bu duruma göre, idari yargı düzeninde kural olarak, idareye karşı açılan davalara bakılabilmekte ve kamu personeli de olsa gerçek kişilere karşı kişisel kusurdan hareketle tazminat davası açılmasına olanak bulunmamaktadır.

 

Kamu görevlisinin doğrudan doğruya adli yargıda tazminat sorumluluğuna tabi tutulabilmesine imkân veren kişisel kusur ise Anayasa Mahkemesi'nin konuyla ilgili kararında açıkça tanımladığı gibi,  "kamu görevlilerinin, açıkça ve kolayca hizmetten ayrılabilen tasarruf ve hatalarının kötü niyet ve maksatla ilgiliye zarar vermek veya kamu yararı dışında özel çıkarlar sağlamak için bilerek yani kasten yapılan işlem ve eylemlerle, bağışlanmayacak ölçüde ağır kusur teşkil eden açık şekilde hukuka aykırı fiil ve muamelelerden ibaret olduğu kabul edilmektedir. Bu uygulamaya göre, kamu personeli bilerek ve isteyerek yetkisini kötüye kullanır veya mevzuatta açık ve kesin olarak belirlenmiş bulunan görev ve yetki alanını ve sınırlarını aşar yahut idarenin işlev alanı dışına çıkarsa, kişisel eylem ve kusur işlemiş ve kendi sorumluluğuna yol açmış sayılmaktadır." Bu tanım ışığında örneğin, kamu görevlisinin, suç niteliğindeki veya açıkça kötü niyetli davranışlarını, yasanın amir hükmünü açık ve bariz şekilde yanlış uygulamasını ve yargı kararlarını 30 gün içinde uygulamamasını kişisel kusur olarak nitelendirebiliriz. Kişisel kusur nedeniyle bir hekime karşı doğrudan dava açılabilmesi pratik uygulamada çok sık rastlanan bir durum olmaması gerekirken yukarıda bahsedilen gerekçelerle kamu hekimleri doğrudan tazminat davalarının muhatabı olabilmektedir.

 

Oysa, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun henüz hukuk dünyasında bilinmeyen, 2011/4-592E. 2012/25K. sayılıkararı, konuya ilişkin kabul edilemez yargı uygulamasını tümüyle değiştirecek niteliktedir.

 

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2011/4-592E. 2012/25K.  Sayılı Kararı Neyi Değiştiriyor?

Mersin Asliye Hukuk Mahkemesi, devlet hastanesinde görevli doktora, kişisel kusur nedeniyle açılan tazminat davasını “görevli doktora doğrudan doğruya dava açılamayacağı” gerekçesiyle husumet yönünden reddetmiştir.  Davacıların temyizi üzerine, Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, davanın husumet yönünden reddedilmesinden önce kişisel kusur, hizmet kusuru incelemesi yapılması zorunluluğunu gerekçe göstererek,  ilk derece mahkemesinin kararını bozmuştur. Fakat Mersin Asliye Hukuk Mahkemesi Yargıtay’ın bozma kararına uymamış ve kararında direnmiştir. Bunun üzerine Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun vermiş olduğu karar uygulamaya yepyeni bir ışık tutacak niteliktedir.

İlgili kararın sonuç kısmında “(…)kamu görevlisinin hizmet içinde veya hizmetle ilgili davranışının suç oluşturulması ya da hizmeti yürütürken ağır kusur işlemesi ve bunun gibi kötü niyetle bir kişiye zarar vermesi halinde dahi bu durum, aynı zamanda idarenin eleman seçme yükümlüğünü yerine getirmemesinden kaynaklı hizmet kusuru olup,  açılacak dava idareye yöneltilmelidir.

Kişilerin uğradığı zararla, zarar veren personelinin yürüttüğü görev arasında her hangi bir ilişki kurulabiliyorsa, ortada hizmet kusuru var demektir ve bu tür davranışlar kasten veya ihmalen işlenmesine bakılmaksızın hizmetten ayrılamayan kişisel kusurları olarak ortaya çıkmakta ve bu husus Devlet Memurları Kanunun 13. maddesindeki ‘kişilerin kamu hukukuna tabii görevlerle ilgili uğradığı zararlarda’ ifadesini bulmaktadır.

Diğer taraftan Anayasa’nın 129/5 maddesindeki ‘kusur’ şartında kamu yetkisini kullanan memurun veya kamu görevlisinin işlediği eylemin kasten gerçekleştirip gerçekleştirmediğine bakılmaksızın bu eylemlerinden doğan davaların ancak idareye yöneltilmesi gerektiğinin kabulü zorunludur. (…) Öncelikle açıklanan anayasal ve yasal düzenlemelerin amacı tartışılmıştır. Devlet Memurları Kanunu’nda yer alan düzenlemelerin, memur ve kamu görevlilerin kusurunu ortadan kaldırmadığı; (…) Bu güne kadarki uygulamada, kamu personelinin mali sorumluluğunu çözmekte  ‘hizmet kusuru’, ‘kişisel kusur’ ayrımına gidilmiş olmasının yerinde olmadığı, zira yasada böyle ayrıma gidilmediği, bunun idareyle memur arasında görülecek rücu davasının, sorunu olduğu tartışmasızdır.”ifadelerine yer verilmiştir.

 

Bu bölümden de açıkça anlaşılacağı üzere Yargıtay daha önceki uygulamalarına son vermiş bulunmaktadır. Dolayısıyla kamu hastanelerinde görev yapan hekimlere karşı doğrudan doğruya tazminat davası açılamayacaktır. Hekimin kötü uygulaması nedeniyle açılacak davalar öncelikle idare aleyhine genel görevli İdare Mahkemesi’nde görülecek, daha sonra eğer ilgili hekimin kişisel kusuru tespit edilirse, İdare, hekime kusuru oranında rücu edebilecektir. Alınan bu karar hekimlerin doğrudan tazminat taleplerine muhatap olmaması sonucunu doğuracak olması açısından hayati öneme sahiptir. Yargıtay’ın yanlış uygulamasına son vermiş olması hem hukuk dünyası hem de tıp dünyası için sevindirici bir haberdir.

Yorum yazmak için tıklayınız

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan Medimagazin veya medimagazin.com.tr sorumlu tutulamaz.

People
0
1) m.yilmaz (fzt)
30.12.2013 18:13:30
bende muskuler distrofisi olan yüzde 95 engelli bir hastaya fayda görsün hastalığı ilerlemesin diye özenle tedavi uygularken 2cm civarında çatlak tarzı kırık meydana geldi. sonuç hükmün açıklamasının geri bırakılması ve de acılan tazminat davası. bundan sonra iyi niyet mi? yanından bile geçmem defansif tedaviye mecbur bırakanlar düşünsün
People
2
2) RKTR (Uzm)
03.04.2012 00:31:38
Ne kadar acı değil mi ?

Adama iyilik yapıyorsun. Feci durumdaki bir eli onarıyorsun. Eski haline gelmesi olanaksız bir el. Ama kurtarılabilecek ne varsa kurtarmaya muvaffak oluyorsun. Haa, “Ben bunu hiç yapamam, sen fakülteye git“ de diyebilirdin. Sana hiçbir şey olmazdı; o ise mahvolurdu. Lakin, insanlık namına, Allah rızası için yapmışsın.

Ve karşılığı: “TAKSİRLE ADAM YARALAMAK” tan dava. Ve 50-150 milyar gibi bir tazminat talebiyle kapına dayanan bir avukat. Kazansan bile hayatın rezil oluyor. Bir sürü sıkıntı, çift dava, savunma avukatı masrafları, kendini aşağılanmış hissetme, hayattan bezme ..

Oy için bu insanları bu hale getirenler: Allah’ın gazabını, en feci onlar tadacaklar.
People
0
3) ömer özütemiz (ortopedi ve trav. uzm)
02.04.2012 20:32:57
El crush yaralanması nedeni ile dava edilen ortopedist operatör beye ve ali akçiçek beye el yaralanması nedeni ile açılan tazminat davalarını gündeme getirdikleri için çok teşekkür ederim. Benim davam da devam ediyor. Hiç bir suçum yok. Tendon kesileri, sinir kesileri ve metakarp kırıkları olan acil hastaya müdahale ettim. Metakarplarda non union oluştu. Zaten açık kırık. Hasta, biraz da rant elde etmek için dava açtı. Benim naçizane hem ortopedistlere hem de plastik cerrahlara tavsiyem şudur: El yaralanmalarının acillerinden uzak kalın.Başınızı derde sokmayın.
People
0
4) demir demir (uzm dr)
01.04.2012 23:55:15
ben bu bakanlığa güvenmem arkadaş..kendi davamı kendim izler ayrıca avukat tutarım..
People
0
5) cs (ortopedist operatör)
01.04.2012 20:10:49
Yaklaşık 4 yıl önce crush el yaralanması nedeniyle acil ameliyat ettiğim bir hasta,sakat kaldığı(!) iddiasıyla idareye (bakanlığa) 50 milyarlık tazminat davası açmıştı. Bakanlık bana dava ile ilgili bir yazı gönderdi, özetle seni savunacağız ama kaybedersek tazminatı sana rücu edeceğiz istersen müdahil olabilirsin diyordu. Açıkçası bakanlığın savunma işini ciddi bir şekilde yapacağını düşünmediğimden hemen iyi bir avukat tutup davaya dahil olup esaslı bir savunma gönderdim. Bilirkişilerden ve adli tıptan lehime raporlar verildi. Şimdilik dava devam ediyor.
Sonuç olarak, bakanlık genelde davalar hakkında bilgi veriyor ama savunmayı nasıl yapacağından emin olamayacağınızdan dolayı müdahil olmakta fayda var.
People
0
6) ali akçiçek (el cerrahı)
01.04.2012 19:01:38
El cerrahıyım. İstanbulda eğitim hastanesindeyim. Devletin resmi hastanesindeyim. Tendon kesileri nedeni ile 3 adet tazminat davam devam ediyor benim halim ne olacak???????
People
0
7) salih (uzm.dr.)
31.03.2012 16:27:55
Syn. editör, Av.Murat Tezcan şu konuları aydınlatabilir mi ?
1- Bir hekim, kendisiyle ilgili olarak kurum aleyhine açılan davadan, dava sürerken nasıl haberdar olabilir?
2- Kurum davayı kaybederse hekime rücu edilen tazminatı zorunlu mesleki sigorta kapsamında ilgili sigorta şirketi öder mi / bu konuda yükümlü müdür? Teşekkürler...
People
0
8) atakan yılmaz (dr)
31.03.2012 12:44:29
Zorunlu sigorta rücu edilen tazminatı ödemeyecekse..neyi ödeyecek peki...ne sigortası ki bu..?? bu konuda sayın Tezcan bir açıklama yaparsa çok sevinirim..az da olsa kafalar karışmış durumda..
People
0
9) dr halil (dr)
31.03.2012 01:21:43
Bu andan sonra ağızlarıyla kuş tutsalar beni defansif tıptan vazgeçiremezler. Aklı olan benim yaptığımı yapar.
People
0
10) kamil bakırcı (dr)
30.03.2012 23:20:42
Sayın meslektaşlarım

Bu değişikliğin doktora hiç bir faydası yok.Eğer neticede tazminata hükmedilirse bu size rücu edilir ve siz ödersiniz.
Bu arada dava sürecinde şöyle bir sıkıntı oluyor: Dava direkt size açılmadığı için dava ile bakanlık avukatları ilgileniyor.Bu arada siz konu benimle ilgili değil bakanlığın sorunu diye gevşek davranırsanız ,hakkınız yeterince iyi savunulmayabilir (siz favaya müdahil olarak katılabilirsiniz, ama yapabilecekleriniz sınırlıdır).Ama dava olumsuz sonuçlandığında faturayı siz ödersiniz.
SON HABERLER
#MedimagazinHİT (HAFTALIK)
#MedimagazinHİT (AYLIK)
İLANLAR
İlan Tarihi Detay Kategori
ETKİNLİKLER
Tarih Etkinlik Kategori Yer
21/03-23/03 Sağlık Bilimlerinde Araştırma Sempozyumu TIP EĞİTİMİ İZMİ
27/03-30/03 18. Nefroloji Kış Okulu NEFROLOJİ KIBR
05/04-07/04 TOD Nisan Kursu GÖZ... ANKA
07/04-10/04 41. PEDİATRİ GÜNLERİ ve 20. PEDİATRİ HEMŞİRELİĞİ GÜNLERİ ÇOCUK... İSTA
12/04-13/04 Hacettepe Radyoloji BT Kursu 2019 RADYOLOJİ ANKA
12/04-14/04 Hedef Kanser 2019 TIBBİ... KIBR
10/04-14/04 Türk Toraks Derneği 22. Yıllık Kongresi GÖĞÜS... ANTA