'Yağmacı' dergi yayınları akademik yükseltmelerde kullanılamayacak
Üniversitelerarası Kurul, YÖK Başkanı Prof. Dr. Yekta Saraç'ın önerisiyle para karşılığı yayın yaptığından "yağmacı" adı verilen dergilerde yayımlanan bilimsel makalelerin, akademik yükseltmelerde dikkate alınmaması kararını verdi
'Yağmacı' dergi yayınları akademik yükseltmelerde kullanılamayacak
11 Mart 2019 - AA

Üniversitelerarası Kurul (ÜAK), Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanı Prof. Dr. Yekta Saraç'ın önerisiyle para karşılığı yayın yaptığından "yağmacı" (predatory) adı verilen dergilerde yayımlanan bilimsel makalelerin, akademik yükseltmelerde dikkate alınmamasını kararlaştırdı.

Türkiye, bu kararla dünya genelinde de hızla artan, akademik yükseltmeler için dergilerde para karşılığı yayımlanan makalelerin kullanılmasına "dur" diyen ilk ülkeler arasında yer aldı.

Üniversitelerarası Kurulun kararına ilişkin AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Saraç, Türkiye'deki akademik yayınların sayısına bakıldığında bir sorun görünmediğini, asıl sorunun pek çok ülkede olduğu gibi yayınların niteliğinde olduğunu ifade etti.

Bazı dergilerde yer bulan makalelerin, araştırmaların niteliğinin çok düşük olduğuna işaret eden Saraç, şu bilgileri verdi:

"Bunun sebebi araştırıldığında 'yağmacı' şeklinde tanımlayabileceğimiz para karşılığı yayın yapan dergilerin giderek artması gösterilebilir. Aslında bu, bütün dünyada bir sıkıntı, bizim ülkemize has bir durum değil. Avrupa Üniversiteler Birliği de bunun üzerine çalışıyor fakat henüz alınmış bir kararları yok. Biz ilk defa bir karar aldık ve artık bu yağmacı dergilerdeki yayınların akademik yükseltmelerde kullanılmasına müsaade etmeyeceğiz. Üniversitelerarası Kurul da YÖK'ün önerisiyle bu kararı almış oldu. Bundan sonra açık ve net şekilde ifade ediyoruz ki yağmacı dergilerde yayın yapanlar, bu yayınlarını akademik yükseltmelerde kullanamayacak. Ancak yağmacı yayıncılık ile mücadeleyi YÖK'ün son zamanlarda önem verdiği açık erişim/açık bilim çalışmalarına zarar vermeden yürüteceğiz."

Konferanslar da mercek altında
Saraç, yağmacı dergilerin yanında yağmacı konferanslar ve sempozyumları da mercek altına aldıklarını belirterek, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Bazı konferanslarda, para karşılığı çeşitli alanlarda sayısı beş yüzü hatta bini aşan bildiriler sunuluyor, çok farklı alanların hepsi bir yere toplanıyor. Bu uluslararası toplantılara, konferanslara evinizden de elektronik ortamda katılabiliyorsunuz, bazen katılmasanız da, doğrudan özetini de gönderseniz oluyor. Tabii bunların hepsi para karşılığı. Buna da 'dur' diyeceğiz. Bu bildiriler de atama ve yükseltmelerde kullanılamayacak. Bununla ilgili de bir düzenleme yapıyoruz. Akademik teşvik alınması için paralı kongreler düzenleniyor, dergiler çıkarılıyor. Bu, akademinin namusunu haleldar ediyor."

5 rektör rapor sundu
Söz konusu karar, YÖK Başkanı Saraç'ın önerisiyle ve ÜAK tarafından 5 üniversite rektöründen oluşan komisyonun hazırladığı rapor doğrultusunda alındı. 

Raporda, yayımlanmak üzere kabul edilen makalelerde, içeriğin özgün olmasını veya çalışmanın ilgili alana yüksek etki yapma potansiyeli barındırmasını beklemeyen ve yayımlanma şartı olarak yazarlardan ücret isteyen açık erişimli dergilerin, akademik camiada "yağmacı", "şaibeli" veya "predatör" olarak tanımlandığı vurgulandı.

Bu dergilerin ana amacının olabildiğince çok makale yayımlayarak para kazanmak olduğuna dikkat çekilen raporda, "Bu amaç doğrultusunda yayımlanan makaleler nitelik, özgünlük ve etki açısından çok düşük bir standarda göre değerlendirilmekte, hızlı yayın yapma sözü ile yazarları çok sayıda makale sunmaya cezbedilmektedir." ifadelerine yer verildi.

"Yağmacı" dergilerin özellikleri belirlendi
Raporda, "yağmacı" olarak tanımlanan dergilerin özelliklerine de yer verildi. Buna göre, bu tür dergilerin özelliklerinin "yayımlama için makale işleme ücreti (Article Processing Charge) ödenmesinin zorunlu tutulması", "makaleleri hızlı yayınlama sözü verilmesi ve yayınlanması", "ilan ettiği konu dışında veya birbiriyle ilgisi olmayan birçok farklı alanda makalelere yer verilmesi", "yayın ilkeleri açıklamasının eksik olması", "yayın ilkelerinde açıkça makalelerde özgünlük, önem ve etki aranmadığının belirtilmesi", "yayınlanan araştırmanın telif hakkını saklama veya koruma politikası olmaması" ve "hakem sürecinin gerçekçi işletilmemesi, hakem görüş ve önerilerinin yazar ile paylaşılmaması" olduğu belirtildi.

Bu dergilerden ücret alınan fakat değerli ve akademik usule uygun yayın yapanlar ayrıca değerlendirilecek.

Türkiye'nin kararı dünyada ilkler arasında
ÜAK'ın aldığı karar doğrultusunda, her akademisyen, akademik yükseltmelerde makalesinin şaibeli dergilerde yayımlanmadığına ilişkin yazılı beyanda bulunacak.

Türkiye, YÖK Başkanı Saraç'ın isteği üzerine ÜAK tarafından alınan kararla, dünya genelinde, akademik yükseltmelerde ticari amaçla çıkarılan dergilerde para karşılığı yayımlanan makaleleri dikkate almayacak ilk ülkelerden olacak.

"Dünyada para karşılığı yapılan yayımlar hızla artıyor"
Dünya genelinde son yıllarda akademik unvan almak isteyen akademisyenlerin hızla artmasına karşın, kapsamlı değerlendirmeler sonucunda makale yayımlayan dergi sayısında büyük bir değişiklik olmaması ücret karşılığı yayım yapan şaibeli dergilere talebi artırıyor.

Şaibeli dergilerdeki yayınların birçoğunun bilimsel nitelik dahi taşımadığı görüşünü savunan uzmanlar tarafından, makalelerin, insanlığa yeni bilgiler sunması, bilime katkı sağlaması, ilgili alanına yenilik getiren çalışmalar olması gerektiği vurgulanıyor.

Yorum yazmak için tıklayınız

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan Medimagazin veya medimagazin.com.tr sorumlu tutulamaz.

People
1
1) Tk (Dr)
02.04.2019 18:20:26
Burada en önemli kararlar: 1. Bu yağmacı dergilerdeki yayınlarla doç prof olanları bulup, gerekeni yapmak ve 2. Bundan sonrası için düzgün imkansız olmayan kriterler oluşturmaktır. Anlık kararlar bıkkın akademisyenler doğurdu.
People
0
2) Metin Islı (Akademisyen)
16.03.2019 06:36:37
Yağamcı olan dergi listeleri acilen ilan edilmeli. Aksi taktirde SCI olup yüksek etki faktörlü fakat open access dergilerdeki yayınları bile jüriler insiyatif ile reddedebilir. "Bu dergilerden ücret alınan fakat değerli ve akademik usule uygun yayın yapanlar ayrıca değerlendirilecek." bu durumun netleşmesi acilen gerekli.
People
6
3) Dr.Cevdett (Cerrah)
13.03.2019 11:06:15
Doçent (Dr) arkadaş, cerrahi bilimlerde doç ya da prof olmak için iyi ameliyat yapmayı bilmek gerekmiyor. Vatandaş ta prof olursa en iyi ameliyatı o yapar sanıyor. By-pass yapamayan pek çok KVC profu ve şakır şakır By-Pas yapan pek çok KVC uzmanı var bu ülkede.
People
3
4) Aslan Yardımcı (dr)
13.03.2019 10:43:49
haşhaş sevenler ve beyazlar oldu olacağını. Artık alttan gelen olmasın diyorlar . Cumhurbaşkanı kolaylaştırın dedikçe bunlar zorlaştırıyorlar. Bir de bilimsellikle hiç alakası olmayan özel sunum garabeti var. Yayını kullanamıyorsunuz , büyük kongrelerde birileri elinizden tutacak da . Ayrıca sizin sunmanız da önemli değil aynı bölünmüş puandan alıyorsunuz. Akademisyenlik mafyöz hale getiriliyor, birbiri ile görünüşte çatışan ama tepe de üniversitelerin yerli ve milli olmasının önüne geçmeye matuf çarkların içinde olmazsanız işiniz zor.
People
3
5) dr (dr)
13.03.2019 05:07:43
Özellikle kendi branşım için söylemek gerekirse yapılan yayın ve tezlerin çoğunun hiçbir bilimsel değeri olmadığını düşünüyorum. O kadar niteliksiz tezler var ki tezi alan asistan bile yaptığı tezden utanıyor. Yapılan kongrede sunumlar hep aynı. Hasbelkader zamanında kimse olmadığı için doçent profesör ünvanı alan tıbbi bilgisi sorgulanır hekimlerle tüm köşebaşları (üniversite-eğitim araştırma hastaneleri) tutulmuş. Yaptıkları yayınlara bakıyorsunuz masabaşı. Asistana verdikleri çalışmada kendilerini 1. isim yazdırarak yapılmış. Sonuçta yıllardır hekimim. Akademik kariyer yapmış birçok hekimin elini vicdanına koyup şu soruyu sormasını rica ediyorum. Bu ünvanı hakediyormuyum?
People
9
6) Doçent (Dr)
12.03.2019 15:02:41
Biz de İNGİLİZCE EDİT ne demek diyen adam eğitim görevlisi ve üstelik de eğitim Sorumlusu ve Bu zat asistan yetiştiriyor??????????
Bu arada cerrahi bir branş ameliyat yapmasını da bilmiyor, bir de bilimsel makalesi zaten yok.
People
15
7) halil yildiz (dr)
12.03.2019 09:54:47
Zamanında asistanın tezine kendi ismini birinci sırada yazanlar da incelensin. Su anda prof kadrosu için tıp dışı kadro verilenler de incelensin. Bunun sonu dava gibi görünüyor. Gecmise yönelik araştırsınlar bakalım neler cikacak
People
16
8) SAĞDUYU (DR)
12.03.2019 08:34:15
YİNE DALLARLA, BUDAKLARLA UĞRAŞIYORUZ. HANGİ DERGİ SİZİN KRİTERİNİZE UYGUN, HANGİSİ DEĞİL? O ZAMAN BİR LİSTE YAYINLAYIN Kİ BİZ DE BİLELİM. ADALET VE HAKKANİYET BUNU GEREKTİRİR. BELİRSİZLİKLE BİLİMSELLİK BİR ARADA OLAMAZ.
People
40
9) Prof (Dr)
12.03.2019 00:59:56
Bunların hepsi hikaye. Ülkemizde akademisyenlik bitmiştir. Yapılan çalışmaların %90 i uyduruktur. Akademik yukselme için kriter h-indexi olmalıdır. H indexi 15 in üzerinde olana docentliği, 20 üzerinelde olabalna proflugu direkt vereceksin. H indexi 20 demek en az 20 yayının 20 ve üzerinde atıf almış demektir. Suanda ulkemizde bu kriterlere bakilsa akademisyenlerin %90 i unvanini kaybeder.
People
12
10) Yahya atayan (Doktor )
11.03.2019 20:33:09
3 yılda bilimsel bir kriter oluşturamadılar. Tek yayınla prof Doç olanların (ki muhtemelen çoğu paralı dergi yayınıdır bunların) bir daha kimse Doç olmadın hesabıyla 100 puanlık garabet bir sistem oluşturdular. Baktılar çalışanlar Doç için baş vuru artı bu sefer dergi beğenmiyorlar.. .hayırlısı dileyelim
SON HABERLER
#MedimagazinHİT (HAFTALIK)
#MedimagazinHİT (AYLIK)
İLANLAR
İlan Tarihi Detay Kategori
ETKİNLİKLER
Tarih Etkinlik Kategori Yer
28/08-29/08 Çocuklarda Motilite Bozuklukları Sempozyumu ÇOCUK... İSTA
27/08-31/08 20. Ulusal Anatomi Kongresi ANATOMİ İSTA
05/09-08/09 6. DOD Dermatoloji Gündemi DERMATOLOJİ SAKA
12/09-13/09 SCAI Menata Mentor Course-SCAI 2019 KALP VE... İSTA
14/09-14/09 7. Multidisipliner Nöroendokrin Tümör Sempozyumu NÖROLOJİ ANKA
11/09-14/09 World Congress of Perinatal Medicine KADIN... İSTA
12/09-15/09 10. Ulusal Haseki Tıp Kongresi ve 9. Haseki Hemşirelik Sempozyumu HEMŞİRELİ... SAKA