Hemşirelere 'reçete yazma yetkisi' tartışması: ABD ve İngiltere'de durum nasıl?
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın hafta sonu yaptığı açıklamalardan sonra 'hemşirelere reçete yazma yetkisi' tartışılmaya başlandı. Peki ABD ve İngiltere'de durum ne?
Hemşirelere 'reçete yazma yetkisi' tartışması: ABD ve İngiltere'de durum nasıl?
13 Mart 2017 -

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan hafta sonu özel bir hastanenin açılışında yaptığı konuşmada, hemşirelere 'reçete yazma' yetkisine yönelik açıklamalar yaptı. Erdoğan 'Ben diyorum ki hemşirelik liselerinden mezun olanların önünü bizim süratle açmamız lazım. İki yıllık meslek yüksek okullarının önünü süratle açmamız lazım. Onların önünü açtığımız andan itibaren dört yıllıklarda da şu anda diyelim ki Amerika'da dört yıllık hemşire aynı zamanda doktor yardımcısı olarak görev yapıyor. Reçete yazma salahiyeti var. Nerede? Hastanede. Bunu biz niye yapmıyoruz. Bunu biz de yapacağız' diye konuştu.


Cumhurbaşkanı Erdoğan: Hemşire aynı zamanda doktor yardımcısı olacak, reçete yazacak


Peki dünyada bu konuda durum nedir? Medimagazin İngiltere ve ABD'de yapılan uygulamayı araştırdı.

İngiltere’de Hemşireler Ne Zaman Reçete Yazmaya Başladı?

Medimagazin'in derlediği bilgilere göre, hemşirelerin reçete yazıp yazamayacağına dair tartışmalar ilk kez 1986 yılında Birleşik Krallık ajandasında yerini almıştı. Sağlık ve Sosyal Hizmetler Poliçesi kapsamında 2001 yılında kabul edilen özel bir kanunla kısıtlı bir şekilde hemşirelere reçete yazma hakkı tanındı. Hemşirelerin reçete yazabilmesi için, bir alanda deneyimleşmiş olması ve yeterli eğitime sahip olması gerekli kılındı. Böylece hemşireler; hafif yaralanmalar, ufak rahatsızlıklar, palyatif bakım gibi sınırlı bir şekilde formülize edilmiş durumlar dahilinde reçete yazabilmekteydi.

2005’te yeniden gündeme gelen tartışmalarda hemşireler tarafından reçete yazımının genişletilmesi söz konusu oldu. 10 Kasım 2005’te Birleşik Krallık Sağlık Sekreteri Patricia Hewitt, Birleşik Krallık Sağlık Departmanı’nın hekim olmayan sağlık hizmetleri profesyonellerinin ilaç yazım alanının genişletebileceğini duyurdu.  Hastaların güvenliğinin de dikkate alındığı süreçte, hemşireler için en az 3 yıl deneyim öngörüldü. Bunun yanında hemşirelerin bir alanda özelleşmiş olmaları, kalifiye olmaları ve kendi alanlarında tecrübe sahibi olmaları şartlar arasında sayıldı.

Şu anda, Birleşik Krallık’ta genişletilmiş bağımsız reçete yazabilmek için başvuruda bulunan hemşireler 38-40 günlük kursları uzman birinin denetim ve gözetiminde, yazılı sınavlar ve klinik uygulamalar üzerinde tamamlayarak yeterlilik belgesi alabiliyorlar. Sertifikaya sahip her hemşireye bir tanımlama numarası veriliyor ve hemşirelerin girmiş olduğu reçeteler reçete fiyatlandırma yetkilileri tarafından da takip edilip görülebilir hale getiriliyor. Hemşirelerin reçete yazabilir hale getirilmesiyle birlikte hemşireler hem tedaviye ulaşım sorunu çözümünde kendilerini geliştirerek önemli bir rol oynuyor, hem de sırada bekleyen hastalar daha fazla vakit kaybetmemiş oluyorlar.

Değişikliklerle birlikte, eski mezun hemşireler de reçetelendirmeye ilişkin kursları tamamlamaya cesaretlendiriliyorlar, eğitimlerini bir kez tamamladıktan sonra da bilgilerini güncellemeye teşvik ediliyorlar. Hemşireler astım, diyabet gibi k da reçete yazma hakkı kronik hastalıklarda da sahip oluyor. Bugün Birleşik Krallık’ta, bağımsız reçete yazabilen hemşireler, kendi yetki ve becerilerinin kapsamına giren; Diamorfin, Kokain ve Dipipanone haricindeki diğer kontrol altında reçetelendirmesi yapılan ilaçlar da dahil her ilacı yazabiliyor.

ABD'de durum nasıl?

Amerika'da yeni mesleğe girmiş hekim sayısı, emekli olacak hekim sayısına göre daha düşük sayıda. Yakın gelecekte hekim açığının daha da artacağı düşünülüyor. Amerika'da özel görevler için yetiştirilmiş (eğitim hemşiresi, reçete yetkili hemşire) hemşirelerin bu boşluğu dolduracak çalışan grubu olduğu ve olması gerektiği düşünülüyor.

Medimagazin'in araştırmalarına göre Amerika'da 48 eyalette reçete yetkisi verilmiş hemşireler bulunuyor, Ocak 2017'de Florida'nın da eklenmesi ile bu sayı 49'a çıktı. Yapılan çalışmalarda, hastaların reçete yetkisi verilmiş hemşirelerden en az hekimler kadar memnun oldukları, hatta daha az bekledikleri için memnuniyetlerinin daha da arttığı gösterilmiş. Yine hekim saatine göre hemşirelere ödenen ücret daha düşük olduğu için bu uygulama daha maaliyet etkin bir uygulama olarak değerlendiriliyor.

Ancak bu uygulamalar hekimler arasında hoş karşılanmıyor, işlerinin ellerinden alınacağı korkusu uyandırıyor. Bir diğer yön de hemşireler tarafından korkuyla karşılanmakta, alınan sorumluluğun defansif tıbbın uygulandığı zamanımızda, hemşirelere göre fazla olduğu düşünülmekte.  

 

 

 

 

Yorum yazmak için tıklayınız

Bu sayfalarda yer alan okur yorumları kişilerin kendi görüşleridir. Yazılanlardan Medimagazin veya medimagazin.com.tr sorumlu tutulamaz.

People
179
1) İsmin önemi yok (Boşver)
19.09.2017 16:13:43


Hakan adlı doktorumuz yorumunda yazmış Hemşirelik myo da derse giriyorum diye ilk önce hemşirelik myo yok yani hemşirelik meslek yüksek okulları 90 ile yılların sonunda kapatıldı ve hepsi 4 yıllık fakülte veya hemşirelik yüksek okullarına çevirildi.( Yüksek okullar 4 yıllıktır, meslek yüksek okulları ise 2 yıllık) Bu gün 2 yıllık hemşirelik okulu yok bütün yükseköğretim düzeyindeki hemşirelik okulları 4 yıllıktır. Doktorumuz anlaşılan daha derse girdiği okulun ismini bilmiyor her neyse üzerinde durmaya değmez asıl konumuza gelirsek lisans mezunu hemşirelere gerekli eğitimleri alıp gerekli yeterlilik sınavları geçtikten sonra böyle bir yetkinin verilmesini gayet mantıklı buluyorum tıpkı Amerika ve İngiltere'de olduğu gibi... Amerika'daki ilaç yazan hemşirelerin Nasıl bir süreçten geçtiğini biliyorum aynı sistemin Türkiye'de de uygulanabileceğini düşünüyorum. Türkiye'de bu eğitim yok diye bir bahane olamaz yasal olarak önü açılırsa gayet tabi böyle bir eğitim de verilebilir bu eğitimi planlamak çok vakit almaz. Bu olursa ülkemizdeki hemşirelerin iş doyumu artar, hemşirelerin motivasyonu artar bilgi ve becerilerini artırmak için onları cesaretlendirir ayrıca hemşireliğin popülaritesi artar bu da daha nitelikli öğrencilerin hemşireliği seçmesini sağlar daha sonra bu nitelikli öğrenciler ilerleyen yıllarda akademisyen olur bu daha nitelikli akademisyenlerin olmasını sağlar ve bunun sonucu olarak hemşirelik okulların kalitesi artar buralardan mezun olan hemşireler mesleği konusunda daha donanımlı mezun olur bu da sağlıkta kaliteyi artırır. Elbetteki her lisans mezunu hemşireye bu yetki verilsin demiyorum ben lisans mezunu hemşirelere gerekli eğitimleri aldıktan ve gerekli yeterlilik sınavlarını verdikten sonra bu yetkinin rahatlıkla verilebileceğini söylüyorum.Tabiki bu her lisans mezunu hemşire başaramaz. Çaba gösterip bu zorlu süreçlerden geçen lisans mezunu hemşirede bu yetki verilir. Bazı hemşire arkadaşlarda bu yetkinin verilmesini istemiyor oluşu komik anlaşılan konu hakkında bilgi sahibi değiller kimse zorla bu yetkiyi hemşirelere vermiyor zorlu süreçlerden geçip başarılı olan hemşireler alacaktır bu yetkiyi. Bunda bir sakınca yok olsaydı eğer bir sakınca gelişmiş ülkelerde uygulanmazdı. Doktorların bu kadar sert muhalefet göstermesinin nedeni sağlıkta kalitenin azalacağı endişesi değil, gelirlerinin azalma korkusu ve rekabet etme korkusu. Nedense döner sermayenin, performans gelirlerinin adaletsiz dağılımında sesi çıkmayan hekimler burada ise pek bir telaşlı oldular.
People
5
2) hasan korun (hemşire)
16.09.2017 19:03:39
Doktorların bu kadar yaygara koparması boşuna geleceği varsa gelir bunu siz,engelleyemezsiniz. Amerika da ve ingilterede,var burda neden olmasın. Orda da doktor yaygara kopardılar ama sonuç değişmedi hemşirelere ilaç yazma yetkisi verildi ve olumsuz bir,durumla karşılaşılmadı yıllardır uygulanmasına rağmen
People
2
3) Hakan (Uzm dr)
15.09.2017 18:27:03
Türkiyede temel hastalıkların önerilen tedavi protokolleri sağlık bakanlığınca çıkarılmadan hemşirelerin reçete yazması hem birçok suistimali hemde hukuki olayı beraberinde getirir. Yurtdışında hemşirelerin yetkisi var ancak bilgiside var. Ben hemşirelik MYO da ders veriyorum. Çoğu dersin öğretim üyesi yok, başka dersin hocaları ile eksik tamamlanıyor ve öğrenciler bomboş yetişiyor. Teorik bilgi evde tv başında sağlık programları seyreden annemden daha düşük seviyede. Bu kişiye reçete yazdırmak hem hastaya, hemde hemşireye yazık etmketir. Önce eğitimin seviyesini artırmamız lazım.

Bir de şu konu var. Hasta aile hekimini, uzman hekimi, yard.doçenti ve hatta doçenti beğenmiyor, burnu aktığında profesör arayışına giriyor. Hemşire kime reçete yazacak.
People
9
4) RKTR (Uzm)
15.09.2017 16:16:08
Reçete yazmaya karşı çıkan tüm hemşire arkadaşlar haklı. Ülkede MİLLİ TIP HUKUKU FORMÜLÜ diye bir şey var. Peki neler olabilir ?

1. Hemşire baş ya da kas ağrısı için basit bir ağrı kesici yazar. Belki de enfeksiyon için bir antibiotik. Olur ya, ilaca bağlı Stevens-Johnson sendromu gelişir. Eh ondan sonra aldı başına belayı. Avukatın tek yapması gereken şey, reçeteyi ve ilacın prospektüsünü Cumhuriyet Savcılığı’na götürmek. “Olası İlaç Yan Etkileri için Aydınlatılmış Onam” olmadığı için zavallı hemşire hapı yutar.

2. Ya da hemşiremiz basit bir ÜSYE için standart tedaviyi verir. Ama biliyorsunuz, ağır pnömoniler, ARDS, hatta bazen menenjit bile ÜSYE gibi başlayabilir. Akabinde istikamet: SAVCILIK.

3. Romatoid artritli hasta; bayağı rutubetli bir günde yoğun eklem ağrıları ile gelir. Yetkili hemşiremiz hastanın acısını dindirmek gayesiyle bir NSAID analjezik yazar. Fakat kaderin cilvesi, hastamız kalp için bir de Coraspin alıyordur; o ana dek farkedilmemiş bir de duodenal ülseri vardır. Şak diye masif kanar. Sonrasında günlerce Yoğun Bakım tedavisi, tabii ölüm de mümkündür. Ne olur, hemşire hanım kardeşim, yallah Mahkeme’ye.

4. Veyahut vatandaş “karnım ağrıyor, yanma var, gazım sıkıştırdı” diye gelir. Hastanın zaten bilinen reflüsü filan vardır, ağır bir yemek de yemiştir. Hemşire arkadaşımız lansoprol ve gaz giderici verir. Ama bu sefer tanı inferior MI’dır, ve hasta evde arrest olur. Sonuç: 2 ayrı davadan asgari 8-9 sene süren mahkemeler ve Milli Tıp Hukuku Formülü (HAPİS + TAZMİNAT + MESLEKTEN MEN + HAYATIN MAHVEDİLMESİ).

Hayal mi bunlar ? Tabii ki değil. Böyle sayısız örnek verilebilir. Dolayısıyla hemşire arkadaşlara kesinlikle hasta bakmamalarını ve reçete filan yazmamalarını tavsiye ediyorum. Şunu da belirteyim, hastayı görüp reçeteyi veren hemşire olsa bile, ondan sorumlu olan doktorun da başı derde girecektir. Gereksiz yere tehlikeye atılmaya hiç gerek yok.

Bu arada her ne kadar örnekleri hemşireler için verdimse de, bu riskler hekimler için de aynen geçerlidir. Onların da başına gelebilir, nitekim geliyor da. Postinflamatuar rumuzlu arkadaşımızın sık sık belirttiği gibi, bu ülkede Acil doktorluğu son derece tehlikeli bir iştir. Ankara’da ……. Hastanesi’nin Acil hekimlerinin neredeyse 3’te 2’si dava yemiş durumda.

Tıbbi davaların Türk hukuk sistemi için çok karlı olduğunu da unutmayın. Geçenlerde Hürriyet gazetesinde sigortacı Noyan Doğan’ın açıkladığı malpraktis istatistiklerine baktım: 2010’dan 2017’ye kadar doktor davalarında ödenen tazminat miktarı yaklaşık 70 kat artmış. İnanmayan varsa internetten bakabilir. Böyle bir pazar asla bırakılmaz.

Son olarak unutulmaması gereken bir şey daha var: Şu ana dek tıbbi davalar “Taksirle Adam Öldürmek”ten açılıyordu. Bunda doktora ya da hemşireye verilecek hapis cezası 3-6 senedir. Ama artık “Kasten Adam Öldürmek”ten de dava açılabiliyor. O zaman da hapis süresi 15 seneye çıkıyor.

Evet, afiyet olsun.
People
5
5) bethune (doktor)
15.09.2017 13:44:39
millette özgüven patlaması var, mühendis geliyor, kimin reçete yazması gerektiği konusunda yorum yapabiliyor, hem de yurt dışı örnekli falan. Gelişmiş ülkedelerde, doktorların işini nasıl yapması gerektiği mühendislere mi soruluyor acaba ?
People
9
6) Hasan Fehmi (Mühendis)
15.09.2017 09:19:17
Yahu arkadaş bu doktor arkadaşlar neden bu kadar ağlıyorlar anlamadım, sonuçta Hemşireleri dahiliye doktoru yapmayacaklar en fazla acil servislerde ve aile hekimliklerinde görev yaparlar. Bu uygulama Amerkada 49 eyalette uygulanıyor ayrıca İngiltere'de uygulanıyor başka hangi ülkelerde uygulanıyor bilmiyorum ama elbet uygulanan ülkeler vardır. Amerika , İngiltere gibi gelişmiş ülkelerde uygulandığına göre bizim ülkemizde de uygulanmaması için bir sebep yok, ha derseniz ki orada hemşirelik eğitim kaliteli o Zaman ben de size derim ki oradaki tıp eğitimi ülkemize göre kaliteli yani bu öne sürdüğünüz bahane geçerli bir bahane değil. O yüzden hemşirelere ilaç ve muayene etme yetkisinin verilmesini destekliyorum. Eğer hemşirelik okulları yeterli eğitim kalitesinde değil diyorsanız bu da doğru değil çünkü ülkemizde uluslararası hemşirelik akreditasyon almış okullarımız var yani Amerika'daki hemşirelik okuluyla akredite durumda yapmamız gereken tüm hemşirelik okullarımızı bu seviyeye ulaştırmak.
People
6
7) Fatma (Arikan)
20.03.2017 10:09:33
Oldu olacak ameliyat ve tüm girişimsel işlemlerini de yapalım, doktorlar rahat etsin. Biz niye reçete yazıyoruz ya, taniyi koyan doktorsa doktor yazar reçeteyi. Reçete de, getirdiği yasal sorumluluğu da doktorun işidir.
People
12
8) Aile hekimi (Dr)
16.03.2017 16:48:56
Metin(muhendis)
Eğer aile hekiminiz çocuğunuz nezle olmus dedikten sonra ilaç yazip eve gonderseydi çocuğunuz evde havale gecirse veya bronşiolite ilerlese o zaman der miydiniz ya bu aile hekimi beni Kbb ye iyi ki yollamamis boşuna ugrasmamisim iyi oldu diye? Hayir bilakis aile hekimini sikayet edebileceğiniz tum mercilere haykirirdiniz acilabilecek tum davalari acardiniz. Hatta ya bu kıytırık pratisyen doktor, ben niye uzmanina gitmedim ki diye kendi kendinize soylenirdiniz. Herşeyden sikayet ediyorsunuz herseyden, doktorlar vatandas icin ne yapacagini şaşırdı artık. Ben aile hekimi olarak sizin belirttiginiz durumu her gun yaşıyorum.
People
14
9) canan (hemşire)
16.03.2017 16:29:44
Şu an itibari ile böyle bir karar çok büyük hatalar getirir. Hemşirelik eğitimi üniversitelerde bile standatını bozmuş durumda. Att, paramedik, yaşlı bakım teknisyenleri bile hemşire ünvanı ile çalıştırılmakta maalesef. Bir diğer handicap alanda uzmanlaşmanın çok zor olması. çünkü özellikle özel kurumlarda karma hasta servisleri çok fazla. Bizim gibi uzmanlığı olan hemşirelerde maalesef sistem içinde ezilmektedir.
People
19
10) Luna Aksoy (Uzman doktor)
16.03.2017 13:03:16
İlaç yazma yetkisi ve sorumluluğu sadece hekimlerde olmalı ama mutlaka hemşireler de tıp doktorları gibi uzmanlaşabilmeli. Yenidoğan hemşireliği, Dermatoloji hemşireliği gibi uzman yetişmiş hemşirelere çok ihtiyaç var ülkemizde... Uzman doktor gibi Uzman hemşire ünvanları da olmalı bence.
SON HABERLER
#MedimagazinHİT (HAFTALIK)
#MedimagazinHİT (AYLIK)
İLANLAR
İlan TarihiDetayKategori
26.10-25.11ÖZEL KIRIKHAN BİLİM HASTANESİ - NÖROLOJİ UZMANI ARANIYORPersonel Arayanlar